FNF Türkiye Ofisi ile iş birliğinde

KRE-AKT

Özgürlük için Friedrich Naumann Vakfı Türkiye Ofisi desteği, Impact Hub İstanbul’un yürütücülüğünde gerçekleşen KRE-AKT (Kreatif Aktivizm) destek programı, bu döneminde teknoloji ile ifade özgürlüğü arasındaki ilişkiyi tek yönlü bir bakışla değil, çok katmanlı, eleştirel ve tekno-gerçekçi bir perspektifle ele almayı amaçlıyor.

Program, teknolojinin ifade alanlarını hem genişleten hem de sınırlayan potansiyellerini birlikte düşünürken bu iki yönü anlamaya, tartışmaya ve dönüştürmeye yönelik projeleri destekliyor.

Şimdi Başvurun

İfade Özgürlüğü

Bu programda ifade özgürlüğü; çevrimiçi düşünce üretme, içerik paylaşma, bilgiye erişim ve dijital kamusal alanlarda yer alma gibi pratikler üzerinden ele alınıyor. Odaklandığımız başlıca alanlar

  • Çevrimiçi ifade ve içerik üretimi
  • Bilgiye erişim ve bilgi dolaşımı
  • Dijital kamusal alanlarda katılım
  • İfade üzerindeki açık veya örtük kısıtlar (sansür, oto-sansür ve dijital baskı biçimleri)

Teknoloji Kapsamı

KRE-AKT’ta teknoloji; sadece “kullandığımız araçlar” değil, ifade biçimlerimizi, görünürlüğümüzü, güvenliğimizi ve kamusal tartışmalara katılımımızı belirleyen bir bağlam olarak ele alınıyor. Bu nedenle aşağıdaki araçların hepsi, teknoloji kapsamı altında ele alınmaktadır.

  • Sosyal medya ve dijital platformlar
  • Mesajlaşma uygulamaları, alternatif medya araçları
  • İnternet altyapısı, web siteleri ve arama motorları
  • Dijital güvenlik, veri ve algoritmalar
  • Yapay zekâ ile içerik üretimi ve moderasyon

Hangi Projeler Başvurabilir

1. Özgürlük İçin Teknoloji

Bu kategoride yapay zeka veya büyük dil modelleri gibi yeni nesil teknolojileri yeni ifade biçimleri bulmak, yeni etkileşim alanları yaratmak, insanların sağlıklı bilgiye erişimini kolaylaştırmak ve yeni fikirlerin paylaşılmasını kolaylaştırmak için kullanmayı amaçlayan projeler kabul ediliyor.

  • Yerel toplulukların çevrimiçi/dijital araçlar ile dayanışma ağlarını güçlendiren, algoritmaların ötesinde gerçek etkileşime dayalı platformlar kuran projeler.
  • Aktivistlerin ve toplulukların dijital güvenliğini, mahremiyetini ve ifade kapasitesini güçlendirmeye yönelik eğitim, araç ve rehberler üreten projeler.
  • Yapay zeka ve büyük dil modellerini kullanarak veri odaklı savunuculuk veya hikaye anlatıcılığı yapan projeler.
  • Devlet ve kurumlar üzerinde şeffaflık ve hesap verebilirlik baskısı oluşturmak için dijital kampanyalar, izleme araçları ve veri görselleştirmeleri üreten projeler.
  • Temsil edilmeyen veya azınlık grupların dijital ortamlarda söz hakkını artırmayı amaçlayan projeler.

2. Teknolojiden Özgürlük

Bu kategoride insanların teknolojinin kısıtlayıcı etkilerinden özgürleşmesi için çalışan; gözetleme ve sansür teknolojilerini görünür kılan; kutuplaştırıcı içeriği ve nefret söylemini öne çıkaran algoritmalarla mücadele eden; daha az temsil edilen grupların teknolojinin üretiminde ve yönetiminde söz sahibi olabilmesinin önündeki engelleri kaldırmayı amaçlayan projeler kabul ediliyor.

  • İnternet erişim engellerini, içerik kaldırma pratiklerini ve platform moderasyonunu belgeleyen ve görünür kılan izleme projeleri.
  • Kitlesel gözetim, veri takibi ve profil çıkarma gibi uygulamaların ifade özgürlüğü üzerindeki etkilerini araştıran ve raporlayan projeler.
  • Gözetim ve baskı mekanizmalarının yol açtığı oto-sansürü, dijital baskı ve linç kültürünü analiz eden ve bu iklimi dönüştürmeye yönelik kampanyalar tasarlayan projeler.
  • Çevrimiçi nefret söylemi ve şiddete teşvik içeren içerikleri tespit eden, belgeleyen ve bunlara karşı karşı-anlatılar geliştiren projeler.
  • Dezenformasyonun hedef aldığı toplulukları korumaya yönelik medya okuryazarlığı, teyit mekanizmaları ve dijital aktivizm araçları tasarlayan projeler.
  • Sosyal medya algoritmalarının hangi içerikleri görünür kıldığını veya görünmezleştirdiğini inceleyen ve bu bulguları savunuculuk için kullanan projeler.
  • Nefret söylemi ve dezenformasyonla mücadelede yapay zekâ ve veri analitiği gibi teknolojileri etik ve hak temelli bir çerçevede kullanan projeler.
*Bu projeler, program kapsamında ne tarz başvurular beklediğimizi göstermek için örnek olarak sunulmuş olup teknoloji ve özgür ifade teması altına girebilecek savunuculuk odaklı tüm proje başvurularına açıktır

Örnek Projeler

Pari Yapay Zeka Aracı, Hrant Dink Vakfı, Sabancı Üniversitesi ve Boğaziçi Üniversitesi işbirliğiyle geliştirilen, Türkçe ve Arapça metinlerde nefret söylemini tespit etmeye yönelik yapay zekâ destekli bir araç.

SAHNE Projesi, sosyal medyada nefret söylemi ve sahte haberleri yapay zekâ temelli algoritmalarla tespit eder; toplumsal kutuplaşma ekseninde raporlar üretir ve bu içeriklerin yayılımını azaltmayı hedefleyen bir erken uyarı sistemi kurar.

Troll Patrol projesi, gönüllülerin katkısıyla yüz binlerce tweet’i inceleyerek kadın siyasetçi ve gazetecilere yönelik çevrimiçi tacizi sınıflandırır; bu veri seti, X’in sorumluluğunu tartışmak ve çevrimiçi şiddetle mücadele için politika üretmekte kullanılır.

Outcry AI, aktivistler, eylemciler ve toplumsal hareketler için özel olarak geliştirilmiş, gizlilik odaklı bir yapay zeka uygulamasıdır. Aktivizm taktikleri, saha güvenliği ve protesto organizasyonları konusunda 2000’den fazla kitap ve teorik kaynakla eğitilmiştir.

Umati: Bölgesel İzleme Girişimleri, Kenya’da seçim dönemleri ve kriz zamanlarında farklı dillerdeki çevrimiçi içerikleri manuel olarak izleyerek nefret söylemi ve şiddete teşvik içeren mesajları belgeleyen bir araçtır; üretilen veriler hem kamuoyu bilgilendirmesi hem de politika savunuculuğu için kullanılır.

Ada Lovelace Institute, kamu sektöründe kullanılan algoritmalar için hesap verebilirlik politikalarını inceler; sivil toplumun bu sistemler üzerinde denetim ve şeffaflık talep edebilmesi için somut öneriler geliştirir.

Sıkça Sorulan Sorular

  • Projemin yazımında yapay zeka araçları kullanabilir miyim?

Fikrinizi tamamen yapay zeka ile yazmak yerine, mevcut çözümünüzü geliştirmek, netleştirmek veya güçlendirmek için yapay zeka araçlarını yardımcı bir araç olarak kullanabilirsiniz.

  • Projemde mutlaka teknolojik bir araç veya yöntem kullanmalı mıyım?

Bir sosyal medya mecrası, yapay zeka uygulaması, web sitesi gibi araçlar üzerinden ifade özgürlüğünü ele alabileceğiniz gibi; teknolojinin kimler tarafından, nasıl kullanıldığını ve toplum üzerindeki etkilerini rapor, rehber, performans gibi yazılı, görsel veya işitsel formatlarda inceleyen projeler de sunabilirsiniz.

  • Başvurum hangi kriterlere göre değerlendirilecek?

Başvurular, çözümün toplumsal, kültürel, finansal ve teknolojik/dijital açıdan  uygulanabilirliği, yaratıcı bir yöntem kullanımı, hedef kitlede ve paydaşlarda yaratılmak istenilen değişimin ne kadar iyi tanımlanabildiği; savunuculuk potansiyeli ve programın bu yılki temasına uygunluk derecesi üzerinden değerlendirilecek.

  • Başvurumun öne çıkmasını ve desteklenmesini nasıl sağlarım?

Örneğin sosyal medya algoritmalarının nasıl ve kimler tarafından şekillendirildiğini gösteren bir rapor üretiyorsanız, bu raporun ilgili kişi ve kurumlara uygun kanallarla yaygınlaştırılması, şeffaflık ve hesap verebilirlik talep eden savunuculuk faaliyetleriyle desteklenmesi ve sürecin sonuçlarının takip edilmesi önemlidir. Benzer şekilde, dijital ifade alanlarını genişleten veya mevcut araçları dönüştüren projelerin; hedef gruplarca gerçekten kullanılmasını sağlayacak kapasite güçlendirme, topluluk oluşturma, dayanışma ağları ve politika yapıcılar nezdinde hak temelli talepleri görünür kılma bileşenleriyle birlikte tasarlanması, desteklenme ihtimalinizi artıracaktır.

Sunulan destekler

Programın ilk aşamasında seçilecek 15 yarı finalist/ekip, projelerini somutlaştırmak ve yeniden sunmak üzere 1 çevrimiçi atölye çalışmasına katılacak.

15 finalist/ekip arasından 6 finalist/ekip, aşağıdaki destekleri almaya hak kazanacak:

  • Fikirlerin projelendirileceği ve modelleneceği 2 günlük fiziksel bootcamp süreci
  • Yaratıcı etki modelleri ve savunuculuk faaliyetleri geliştirme üzerine online eğitimler ve atölyeler
  • Impact Hub İstanbul tarafından koçluk desteği
  • Ağ geliştirme desteği: Impact Hub Istanbul ve Friedrich Naumann Vakfı ağlarına katılma fırsatı
  • Görünürlük desteği
  • Ağ desteği (etkiyi büyütecek kişiler, kuruluşlar ve uzmanlar ile bir araya getirme)
  • Kapanış etkinliğinde seçilecek 2 projeye, fikirlerini hayata geçirmelerine yardımcı olacak finansal destek sağlayan nakit para ödülü (proje başına 120.000 TL’ye kadar)

Kimler başvurabilir?

  • Dijital haklar ve ifade özgürlüğü alanında çalışan aktivistler
  • Gazeteciler, bağımsız medya çalışanları ve içerik üreticileri
  • Araştırmacılar, akademisyenler ve veri analistleri
  • Sanatçılar ve kreatif üreticiler
  • Sivil toplum kuruluşları ve inisiyatifler
  • Teknoloji geliştiricileri ve tasarımcıları
  • Savunuculuk ve politika geliştirme alanında çalışan profesyoneller

Önemli Tarihler

  • Başvuruların Açılması: 3 Temmuz 2026
  • Başvuruların Kapanışı: 1 Ağustos 2026
  • Yarı Finalistlerin Açıklanması: Ağustosun üçüncü haftası
  • Online Atölyeler: Ağustosun son haftası
  • Bootcamp (Yüz Yüze): Eylülün ilk haftası
  • Kapanış Etkinliği (Yüz Yüze): Ekimin ikinci haftası

Programın etkisi

Üç dönemi tamamlanan KRE-AKT kapsamında bugüne kadar 445 başvuru alınırken 37 proje desteklendi. Programın ilk dört döneminde desteklenen 37 proje, 2 aylık eğitim süresi kapsamında, yaratıcı sektörlerde savunuculuk ve aktivizm stratejileri geliştirme, sosyal etki odaklı ve katılımcı bir yaklaşım çerçevesinde iletişim ve dijital iletişim araçları kullanımı üzerine eğitim aldılar.

445

BAŞVURU SAYISI

37

DESTEKLENEN PROJE SAYISI

Birinci Dönem Kazananları

Engelli Bireyler için Enerji Adaleti Projesi, iklim değişikliği kaynaklı enerji krizleri karşısında, engelli bireylerin bağımsız yaşam hakkının korunması için yerel enerji politikalarını sosyal adalet temelli yeniden yapılandırıyor

Kız Başına Sanat Galerisi, sanat dünyasındaki toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin son bulmasına katkı sunmak ve diğer eşitsizlik alanlarına dikkat çekmek için sanatın gücünden yararlanıyor.

İkinci Dönem Kazananları

Kulüp +, Türkiye’de LGBTİ+’lar ve kadınlar için güvenli spor alanları ile sürdürülebilir spor toplulukları oluşturulmasını, ayrıca LGBTİ+’ların spor alanında maruz kaldığı ayrımcılığa karşı savunuculuk faaliyetleri yapılmasını amaçlıyor.

20’lik dergi, Türkiye’de gençliğin nabzını tutarak yeni jenerasyona ses vermeyi ve içerik üreticisi gençlere telif desteği vermeyi amaçlıyor.

Üçüncü Dönem Kazananları

Çocukların İklim Topluluğu, “40 derecede çocuk olmanın” oyun hakkına olumsuz etkisini göstermek ve çocuk parklarını iklim dostu alanlara dönüştürmek üzere savunuculuk gündemi oluşturulmasını amaçlıyor.

İyilink Blog & İyi Şeyler Podcast, dünyanın dört bir yanından gelen iyilik odaklı haberlere kolay erişim sağlayarak insanların motivasyonlarını artırmayı ve pozitif değişimler yaratmayı amaçlayan bir blog ve podcast yayını.

Dördüncü Dönem Kazananları

Engelli Bireyler için Enerji Adaleti Projesi, iklim değişikliği kaynaklı enerji krizleri karşısında, engelli bireylerin bağımsız yaşam hakkının korunması için yerel enerji politikalarını sosyal adalet temelli yeniden yapılandırıyor.

Dijital Esenlik Projesi, kullanıcılarının iyi olma hallerini destekleyecek dijital pratikleri yaygınlaştırırken, dijital teknolojilerin potansiyelini açığa çıkarıyor ve bu potansiyelin önündeki engelleri görünür kılıyor.

KRE-AKT 2023 Röportajları

KRE-AKT 2023’ü, Impact Hub İstanbul kurucu ortağı Semih Boyacı, FNF Türkiye Ofisi Daimi Temsilcisi Beate Apelt ve ikinci dönem kazananları Selin Yıldız ve Yasmin Güleç’ten dinleyin!

YouTube'da İzlemek İçin Tıklayın